Âm lượng nhạc nền cho quán: đo bằng điện thoại, mức dB theo giờ
Nhạc nền to quá thì khách phải gào, nhỏ quá thì quán im như phòng chờ. Cách đo bằng điện thoại, mức dB cho từng khung giờ và mẹo đặt loa để vừa tai.
Hỏi mười chủ quán "nhạc nên mở to cỡ nào", chín người trả lời "vừa vừa". Chữ "vừa" đó có vấn đề: tai của người đứng quầy cả ngày đã quen nên luôn nghe thấy nhỏ, còn khách mới bước vào lại nghe thấy to. Kết quả quen thuộc là quán cứ tăng dần âm lượng theo từng ca, tới tối thì khách phải nghiêng người mới nghe được bạn ngồi đối diện nói gì.
Bài này thay chữ "vừa" bằng con số đo được, chỉ cần một chiếc điện thoại và mười phút.
Vì sao nhạc to làm quán ồn gấp đôi
Có một hiện tượng âm học tên là hiệu ứng Lombard: khi xung quanh ồn, người ta tự động nói to hơn mà không nhận ra. Nhạc to lên một nấc, khách nói to lên một nấc, quán ồn hơn, nhân viên lại vặn nhạc to thêm cho "át" tiếng ồn. Vòng xoáy đó chạy mãi cho tới khi quán thành cái chợ.
Cách cắt vòng xoáy rất đơn giản: nhạc nền phải nhỏ hơn tiếng nói chuyện bình thường. Tiếng hai người nói chuyện ở khoảng cách một mét thường đo được quanh 60 dB. Nhạc nền nằm thấp hơn mức đó 5 đến 10 dB thì khách vẫn nghe rõ giai điệu mà không phải nâng giọng.
Đo bằng điện thoại trong mười phút
Không cần máy đo chuyên dụng. Trên iPhone có ứng dụng đo tiếng ồn miễn phí NIOSH SLM do cơ quan an toàn lao động của Mỹ làm, khá sát máy đo thật. Trên Android có nhiều ứng dụng tên "Sound Meter"; mỗi máy lệch vài dB, nhưng dùng để so trước – sau trong cùng một quán thì vẫn đủ tin.
Cách đo cho đúng:
- Đo ở chỗ khách ngồi, không đo cạnh loa. Chọn ba vị trí: bàn gần loa nhất, bàn giữa quán, bàn xa nhất.
- Cầm điện thoại ngang tai người ngồi, micro hướng lên, đứng yên 30 giây rồi đọc số trung bình (thường ghi là LAeq hoặc "Avg").
- Đo lúc quán vắng trước, khi chỉ có tiếng nhạc. Đây là mức nhạc thật.
- Đo lại lúc đông khách để biết tổng tiếng ồn. Nếu tổng vượt 75 dB thì khách bắt đầu phải nói to, nên hạ nhạc xuống.
Ghi số vào một tờ giấy dán ở quầy. Lần sau đổi ca, nhân viên chỉ cần mở ứng dụng, đo một lần, chỉnh về đúng số đó.
Mức dB nên đặt theo khung giờ
Bảng dưới là mức nhạc đo lúc quán vắng, tại bàn giữa quán. Đây là điểm xuất phát, quán của bạn có thể lệch 2–3 dB tuỳ trần cao hay thấp, tường kính hay tường gạch.
| Khung giờ | Không khí | Mức nhạc gợi ý |
|---|---|---|
| Mở cửa – 9h | Khách đọc báo, làm việc, gọi mang đi | 50–55 dB |
| 9h – 11h | Khách ngồi laptop, họp nhỏ | 50–55 dB |
| 11h – 13h30 | Trưa đông, nhiều nhóm | 58–63 dB |
| 13h30 – 16h | Chiều chậm, khách ngồi lâu | 52–56 dB |
| 16h – 18h | Tan tầm, khách ghé nhanh | 56–60 dB |
| Sau 18h | Hẹn hò, nhóm bạn | 55–60 dB |
Quán nhậu, quán nướng có thể cao hơn bảng này vài dB vì bản thân khách đã ồn. Spa, tiệm nail, phòng đọc thì ngược lại, nên giữ dưới 50 dB.
Nhiều loa nhỏ tốt hơn một loa to
Một loa to đặt ở góc buộc phải vặn lớn để bàn xa nghe được, trong khi bàn gần loa bị dội thẳng vào tai. Hai hoặc ba loa nhỏ rải đều, mỗi loa vặn nhỏ, cho tiếng đều khắp quán mà không chỗ nào chói.
Vài nguyên tắc đặt loa:
- Loa cao hơn đầu người ngồi, hướng chếch xuống chỗ ngồi, không chĩa thẳng ngang vào bàn.
- Tránh đặt loa sát quầy pha chế: nhân viên nghe nhạc cả ngày sẽ mệt và hay tự ý vặn nhỏ hoặc vặn to.
- Quán có khu ngoài trời: dùng một loa riêng, chỉnh riêng, vì ngoài trời tiếng tản rất nhanh.
- Trần cao, nhiều kính: tiếng dội nhiều, giảm âm trầm (bass) xuống một chút sẽ đỡ ù.
Nhạc có lời hay không lời ảnh hưởng tới âm lượng
Nhạc có lời "chiếm" đúng dải tần của giọng nói, nên cùng một mức dB, nhạc có lời gây cản trò chuyện nhiều hơn nhạc không lời. Khung giờ khách làm việc hoặc họp, nên ưu tiên bài không lời, lofi hoặc acoustic nhẹ. Khung trưa đông khách thì nhạc có lời, nhịp vui ổn hơn vì tiếng ồn chung đã che bớt lời hát.
Trên Nghe Mãi có thể lọc riêng nhạc không lời hoặc nghe theo thể loại như Lofi và Acoustic để dựng danh sách cho từng khung giờ.
Ba lỗi hay gặp
- Để âm lượng theo cảm giác của người đứng quầy. Người ở quán cả ngày luôn muốn to hơn. Lấy số đo làm chuẩn, không lấy cảm giác.
- Tăng âm lượng mỗi khi quán đông. Quán đông đã ồn sẵn, tăng nhạc chỉ làm khách nói to thêm. Giữ nguyên, hoặc chỉ tăng 2–3 dB.
- Quên hạ nhạc khi quán vắng. Ba bàn khách mà nhạc vẫn ở mức giờ cao điểm thì không khí lạnh và trống trải. Hạ về mức sáng.
Muốn quán mở nhạc cả ngày mà không lo phí tác quyền, xem Gói Quán của Nghe Mãi.
