Quán mở nhạc có phải trả tác quyền? Ai thu, giấy tờ cần giữ
Mở nhạc trong quán là "sử dụng tác phẩm trước công chúng" theo luật. Bài này giải thích ai có quyền thu tiền, khi nào phải trả, giấy tờ nên giữ và cách dùng nhạc không phát sinh phí.
Câu hỏi này thường tới vào lúc không vui: một hôm có người ghé quán, giới thiệu là bên thu tiền tác quyền âm nhạc, và hỏi quán đang mở bài của ai. Bài này giúp chủ quán hiểu chuyện đó trước khi nó xảy ra.
Mở nhạc trong quán là "sử dụng trước công chúng"
Theo Luật Sở hữu trí tuệ của Việt Nam, tác giả âm nhạc có quyền cho phép hoặc không cho phép người khác biểu diễn tác phẩm trước công chúng, kể cả bằng cách phát bản ghi âm qua loa. Quán cà phê, nhà hàng, cửa hàng, khách sạn mở nhạc cho khách nghe thuộc diện này, vì nhạc được dùng trong không gian kinh doanh mở cho mọi người.
Nghe một mình trong nhà thì không sao. Mở nhạc cho khách trong quán thì khác: đó là dùng nhạc phục vụ kinh doanh.
Ai có quyền thu tiền
Một bài hát đã thu âm thường có hai lớp quyền:
| Lớp quyền | Thuộc về ai | Ai hay đứng ra thu |
|---|---|---|
| Quyền tác giả | Nhạc sĩ, người viết lời | Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) được nhiều tác giả uỷ thác |
| Quyền liên quan | Ca sĩ, nhà sản xuất bản ghi âm | Các tổ chức đại diện ngành ghi âm, hoặc chính hãng sản xuất |
Vì vậy cùng một bài, quán có thể phải trả cho nhiều bên. Mức thu thường tính theo loại hình kinh doanh, diện tích hoặc số chỗ ngồi; con số cụ thể do từng tổ chức công bố và có thay đổi, nên hỏi trực tiếp bên thu và đề nghị họ đưa biểu phí bằng văn bản.
Những hiểu lầm hay gặp
- "Quán mở YouTube, Spotify thì đã trả tiền rồi." Không. Gói nghe cá nhân của các nền tảng này chỉ cho phép nghe cá nhân, không bao gồm quyền phát công khai cho khách trong quán.
- "Quán nhỏ thì không ai thu." Quy định không miễn theo quy mô; chỉ là quán nhỏ ít bị để ý hơn.
- "Nhạc không lời thì không có tác quyền." Bản hoà tấu vẫn có người sáng tác và người thu âm.
- "Mở nhạc nước ngoài thì không ai đòi ở Việt Nam." Các tổ chức thu tác quyền thường có thoả thuận đại diện lẫn nhau giữa các nước.
Giấy tờ nên giữ ở quầy
Dù quán chọn cách nào, nên có sẵn bằng chứng về nguồn nhạc:
- Hợp đồng hoặc biên nhận nếu quán đã trả phí cho tổ chức thu tác quyền.
- Giấy xác nhận của nhà cung cấp nhạc nếu dùng dịch vụ nhạc nền có bản quyền cho kinh doanh.
- Ghi chú quán đang dùng nguồn nhạc nào, để nhân viên trả lời được khi có người hỏi, không lúng túng.
Cách dùng nhạc không phát sinh phí tác quyền
Cách chắc chắn nhất là dùng nhạc mà chủ sở hữu cho phép phát trong kinh doanh và có giấy tờ chứng minh. Nhạc trên Nghe Mãi do Nghe Mãi làm ra bằng AI và thuộc sở hữu Nghe Mãi, không nằm trong danh mục uỷ thác của các tổ chức thu tác quyền. Quán dùng Gói Quán được phát công khai cả ngày, và gói 6 tháng, 1 năm có kèm giấy xác nhận nguồn gốc nhạc in được, có mã tra cứu công khai.
Lưu ý quan trọng: giấy này chỉ chứng minh cho những bài của Nghe Mãi. Nếu quán vừa mở Nghe Mãi vừa mở nhạc của ca sĩ khác, phần nhạc ca sĩ khác vẫn theo quy định tác quyền thông thường.
Chi tiết các gói ở trang Gói Quán; quy trình làm nhạc ở bài nhạc AI của Nghe Mãi làm ra thế nào.
Khi có người tới hỏi về tác quyền
- Lịch sự đề nghị xem giấy giới thiệu và văn bản uỷ quyền của tổ chức họ đại diện.
- Hỏi rõ họ thu cho những bài nào, của ai.
- Đưa giấy tờ nguồn nhạc quán đang có.
- Không ký hay chuyển tiền ngay tại chỗ nếu chưa rõ; xin văn bản để xem lại.
